Afrika'da iş ortağı seçimi: durum tespiti rehberi

Afrika’da distribütör, acente, tedarikçi veya ortak seçerken en yaygın hata, tanıştıran kişinin güvenini şirketin kanıtı saymaktır. İyi hazırlanmış bir sunum, ticaret sicilinde aktif statü, sözleşme imza yetkisi veya teslim kapasitesi anlamına gelmez. Her iddiayı bağımsız bir kaynağa bağlayın.

Bu rehber hukuki, mali veya yaptırım danışmanlığı değildir. Ülke mevzuatı ve işlem riski değişir; önemli sözleşmelerde yerel avukat, banka ve uzman uyum görüşü alın.

Tüzel kişilik ve yetki zinciri

Şirketin tam unvanı, sicil numarası, kayıtlı adresi, kuruluş tarihi ve mevcut durumunu resmî sicilden alın. Size gönderilen PDF’yi tek başına kanıt saymayın; belge numarasını sicil portalında veya kurum kanalında doğrulayın. İmzalayacak kişinin yönetici, temsilci veya vekil sıfatını ve yetki süresini inceleyin.

Doğrulama ekranını tarih ve kaynak adresiyle saklayın. Sicilin çevrimdışı olması halinde aracının görüntüsünü kabul etmek yerine kurumdan imzalı veya doğrulanabilir güncel kayıt isteyin.

Sözleşmedeki şirketle faturayı düzenleyen ve ödemeyi alacak şirket aynı değilse ilişkiyi açıklayan belge isteyin. “Grup şirketi” sözü yeterli değildir. Üçüncü taraf hesabına ödeme talebini yönetim onayı ve bankadan bağımsız teyit olmadan kabul etmeyin.

Gerçek faydalanıcıyı görünür kılın

FATF gerçek faydalanıcı rehberi, tüzel kişilerin gerçek sahiplik bilgisinin yeterli, doğru ve güncel olması ilkesini açıklar. Ortaklık zincirini yalnız ilk şirket katında bırakmayın; nihai gerçek kişilere kadar çıkarın.

Her katman için sicil belgesi, pay oranı, yönetici ve kontrol hakkını kaydedin. Aday ortak, sahiplik yapısını açıklayamıyor veya sürekli farklı belgeler sunuyorsa işlemi hızlandırmak yerine durdurun. Kamu görevlisi bağlantısı, çıkar çatışması veya yakın aile ilişkisi varsa gelişmiş inceleme uygulayın.

İtibar ve yaptırım taraması

Dünya Bankasının men listesi isim aramasında unvanın ayırt edici bölümünü kullanmayı önerir. Tam unvanın yanında eski unvan, marka, yönetici ve gerçek faydalanıcı adlarını da arayın. BM Birleştirilmiş Listesinde olası eşleşmeyi adla bırakmayın; adres, doğum tarihi, uyruk ve referans numarası gibi tanımlayıcılarla çözün.

Liste sonucu, tek başına mahkûmiyet veya güvenilirlik kararı değildir. Eşleşme varsa ödeme ya da sözleşme adımını durdurup uzman incelemesine taşıyın. Eşleşme yoksa da sicil, sahiplik ve kapasite kontrolünü tamamlayın.

Kapasiteyi küçük pilotla sınayın

Depo, ekip, lisans, müşteri referansı ve teslim geçmişini yerinde veya görüntülü doğrulayın. Referansı adayın verdiği numaradan değil, referans şirketin resmî kanalından arayın. İlk işi sınırlı tutar, dar bölge ve kısa süreyle pilot olarak kurun; münhasırlığı ölçülmüş performansa bağlayın.

• Belgelerin kaynağı ve doğrulama tarihi kaydedildi.
• İmza yetkisi sözleşme tarihinde geçerli.
• Gerçek faydalanıcı zinciri son kişiye kadar açık.
• Banka hesabı sözleşme tarafıyla eşleşiyor.
• Yaptırım ve men taraması tanımlayıcılarla yapıldı.
• Pilot teslim, tahsilat ve şikâyet ölçütleri yazılı.

Şirket kurulumundaki temel ayrımlar için Afrika’da şirket kurma rehberini, ödeme kontrolü için PAPSS dosyasını okuyun. Bir sonraki adım yaptırım tarama ve eşleşme rehberidir.