Afrika'da müteahhitlik: FIDIC sözleşmelerinde dikkat edilecekler

Afrika’daki altyapı projelerinde uluslararası standart sözleşme kitapları yaygın biçimde kullanılıyor. Metin tanıdık görünse de özel şartlar bölümü riski baştan sona değiştirebilir.

Bu yazı hukuki tavsiye vermez. Her proje kendine özgüdür; teklif öncesinde bir sözleşme uzmanıyla çalışın.

Kitap seçimi ve risk dağılımı

Farklı sözleşme kitapları farklı risk dağılımları öngörür. Tasarım sorumluluğunun kimde olduğu temel ayrımdır.

Anahtar teslim yapılarda risk yüklenicide yoğunlaşır. Teklif fiyatınızı bu dağılıma göre kurun.

Özel şartlar bölümü

Genel şartlar standarttır; asıl fark özel şartlarda ortaya çıkar. İşveren burada sorumluluk dağılımını değiştirebilir.

Özel şartları genel şartlarla karşılaştırmalı okuyun. Değiştirilen her maddeyi ayrı bir risk kalemi olarak fiyatlandırın.

Finansman ve ödeme kaynağı

Projenin finansman kaynağı, ödeme düzeninin güvenilirliğini belirler. Kalkınma bankası finansmanı ayrı kurallar getirir.

Finansman kaynağını ve ödeme takvimini teklif öncesinde öğrenin. Ödeme gecikmesi riskini nakit planınıza yazın.

Hakediş ve ödeme süreleri

Sözleşme, hakediş başvurusu, onay ve ödeme için süreler öngörür. Gecikme halinde faiz talebi doğar.

Hakediş dosyanızı eksiksiz hazırlayın. Eksik belge, sürenin baştan başlamasına yol açabilir.

Talep bildirimi ve süre

Sözleşmede öngörülen süre içinde bildirilmeyen talepler düşebilir. Süreyi kaçırmak hak kaybına yol açar.

Şantiyede bir talep takip düzeni kurun. Her olayı tarihiyle kaydedin ve bildirimi süresinde yapın.

Süre uzatımı

İşveren kaynaklı gecikme, mücbir sebep ve öngörülemeyen saha koşulları süre uzatımı doğurabilir. Talebi belgeyle desteklemelisiniz.

Program güncellemelerini düzenli yapın. Gecikmenin nedenini gösteren kayıt, en güçlü dayanağınızdır.

Öngörülemeyen saha koşulları

Zemin koşulları, Afrika projelerinde sık karşılaşılan bir talep başlığıdır. Sözleşmenin bu riski kime yüklediğini okuyun.

Teklif öncesinde saha etüdü yaptırın. Etüt maliyeti, sonradan doğacak uyuşmazlığın yanında küçük kalır.

Teminat ve garantiler

Avans teminatı, kesin teminat ve ayıp sorumluluğu teminatı standart kalemlerdir. Teminat metinlerinin koşulsuz olup olmadığı kritiktir.

Koşulsuz teminatlarda haksız nakde çevirme riski bulunur. Bu riski teklif fiyatınıza yansıtın.

Uyuşmazlık kurulu ve tahkim

Sözleşmeler genellikle bir uyuşmazlık kurulu ve ardından tahkim öngörür. Kurulun kurulma zamanı önemlidir.

Kurulu proje başında oluşturun. Uyuşmazlık çıktıktan sonra kurulma süreci ek gecikme yaratır.

Teklif kontrol listesi

• Kitap türünü ve risk dağılımını belirledim.
• Özel şartları genel şartlarla karşılaştırdım.
• Finansman kaynağını ve ödeme takvimini öğrendim.
• Talep bildirim takip düzenini kurdum.
• Saha etüdünü teklif öncesinde yaptırdım.
• Uyuşmazlık kurulunu proje başında oluşturdum.

Yerel içerik ve alt yüklenici

Pek çok ülkede yerel istihdam, yerel alt yüklenici ve yerel malzeme kullanım oranı sözleşmeye yazılır. Bu oranlar denetime tabidir.

Alt yüklenici havuzunuzu teklif aşamasında oluşturun. Yerel içerik oranını maliyet planına ayrı bir kalem olarak yazın.

Personel ve çalışma izinleri

Yabancı personel için çalışma izni ve kota uygulamaları projeyi doğrudan etkiler. İzin süreleri mobilizasyon takvimini belirler.

İzin başvurularını sözleşme imzasıyla eş zamanlı başlatın. Gecikmeyi program riski olarak kayda geçirin.

Sektörel arka plan için Türk müteahhitleri Afrika’da dosyamıza, ihale tarafı için Afrika kamu ihalesi teklif kontrol rehberimize bakın. Uyuşmazlık tarafı tahkim ve uyuşmazlık çözümü rehberimizde.