Türkiye ve Benin: Kotonu limanından kurulan mütevazı bir bağ
Batı Afrika'nın küçük ama hareketli bir transit ekonomisi olan Benin ile Türkiye arasındaki ilişki henüz mütevazı; ama büyükelçilik, uçuş hattı ve karşılıklı ziyaretlerle adım adım örülüyor.
Batı Afrika’nın Atlantik kıyısındaki Benin, küçük ama hareketli bir ülke: Kotonu limanı üzerinden komşularına mal taşıyan bir transit ekonomisi, zengin bir tarihî mirası ve canlı bir kültürü var. Türkiye ile arasındaki ilişki, kıtanın bazı köklü ortaklıklarıyla kıyaslandığında henüz mütevazı; ama istikrarlı biçimde örülen, “kurulmakta olan” bir bağ. Bu yazıda tabloyu olduğu gibi — abartmadan — aktaracağız.
Diplomasinin adımları
Türkiye, Kotonu Büyükelçiliği’ni 2010’ların başında açtı; Benin de Ankara’da bir büyükelçilik kurdu. İlişkiye ivme kazandıran temaslardan biri, Cumhurbaşkanı Patrice Talon’un 2016’da — seçilmesinin ardından ilk resmî ziyaretlerinden birinde — Ankara’yı ziyaret etmesi oldu; 2018’de bir kez daha Türkiye’ye geldi. Bu ziyaretlerde güvenlik, ticaret ve yatırım gibi başlıklarda temaslar yürütüldü.
Kotonu’ya inen hat
Türk Hava Yolları’nın İstanbul–Kotonu seferleri, iki ülke arasındaki doğrudan hava bağlantısını sağlıyor. Bu hat, Benin’i hem Türk iş insanı hem de Batı Afrika’ya açılmak isteyenler için ulaşılır kılıyor.
Yeni kurulan bir ilişkide doğrudan bir uçuş hattı, çoğu zaman büyümenin ilk altyapısıdır.
Mütevazı bir ticaret
Dürüst olmak gerekirse, iki ülke arasındaki ticaret hacmi küçük. Benin’in ekonomisi büyük ölçüde Kotonu limanı üzerinden yürüyen bir transit ve yeniden ihracat ekonomisi; ülke Türkiye’ye başta pamuk olmak üzere sınırlı sayıda kalem ihraç ederken, Türk sanayi ve tüketim ürünleri Benin pazarında yer buluyor. Rakamları kaynağa göre değiştiği için yaklaşık okumak gerekir.
İlişkiyi “köklü, stratejik bir ortaklık” değil, “büyümeye açık, erken aşamadaki bir bağ” olarak tanımlamak gerçeğe daha uygun. Bu dürüstlük, gelecekte bağ derinleştiğinde anlatının da güvenilir kalmasını sağlar.
Sonuç
Türkiye–Benin ilişkisi, Kotonu limanından ve karşılıklı ziyaretlerden beslenen, henüz başında olan bir ortaklık. Bir sonraki yazımızda Benin’in eşsiz tarihî mirasını — Dahomey Krallığı’nı, Abomey saraylarını ve Ouidah’ı — saygıyla ele alacağız.