Türkiye ve Gambiya: Küçük ülke, ısınan bir ortaklık

Gambiya, haritada ilginç bir görüntü sunar: Gambiya Nehri boyunca uzanan, neredeyse tümüyle Senegal’le çevrili, anakaradaki en küçük Afrika ülkesi. “Gülümseyen Kıyı” lakabıyla anılan bu küçük ülke ile Türkiye arasındaki ilişki, özellikle 2017’den sonra belirgin biçimde ısındı.

Karşılıklı büyükelçilikler

İki ülke diplomatik ilişkileri Gambiya’nın 1965’teki bağımsızlığına dayanır; ama asıl derinleşme, karşılıklı büyükelçiliklerin açıldığı 2011’de ve sonrasında geldi. Türkiye’nin Banjul Büyükelçiliği ve Gambiya’nın Ankara Büyükelçiliği, ilişkiye kurumsal bir zemin sağladı. Cumhurbaşkanı Adama Barrow’un Ankara ziyaretleri ve liderler arası temaslar, bağı canlı tuttu. İlişkinin simgesel bir anı da Mayıs 2024’te yaşandı: Türkiye, Banjul’da düzenlenen 15. İslam İşbirliği Teşkilatı (OİT) Zirvesi’ne dışişleri bakanı düzeyinde katıldı.

Banjul’a inen hat

Türk Hava Yolları, İstanbul’dan Banjul’a yıl boyu doğrudan sefer yapıyor (tarifelerde zaman zaman Dakar bağlantılı olarak da etiketlenir) ve Banjul’a inen başlıca uzun menzilli havayolu olarak anılıyor. Bu hat, hem ikili teması hem de Gambiya’nın turizm potansiyelini besleyen önemli bir bağlantı. THY 2026 tarifelerinde değişiklikler olduğundan, sefer gün ve saatlerini seyahatten önce turkishairlines.com üzerinden teyit etmek doğru olur.

Küçük bir ülkeye yapılan doğrudan ve düzenli bir uçuş, çoğu zaman o ülkeye verilen değerin de işaretidir.

Eğitim, kalkınma ve güvenlik

İlişkinin kurumsal ayakları güçlü. TİKA, Gambiya’da eğitim, sağlık ve su gibi alanlarda projeler yürütüyor. Türkiye Maarif Vakfı, Banjul’da okullar açtı; açılışlardan birine iki ülkenin first lady’leri birlikte katıldı. Türkiye ayrıca Gambiyalı güvenlik personeline eğitim desteği sağladı ve Türkiye bursları Gambiyalı gençlere ulaşıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi ise mütevazı ve büyük ölçüde Türkiye lehine; rakamları yaklaşık okumak gerekir.

Saygılı bir mesafe

Gambiya, 2017’de Jammeh döneminin ardından bir demokratik geçiş yaşadı; ilişkiler bu dönemde ısındı. Gazetemiz bu süreci, ülkenin iç siyasetinde taraf olmadan, devletten devlete bir iş birliği çerçevesinde ele alır. Maarif gibi eğitim devirlerini de iki hükümet arasındaki bir düzenleme olarak, nitelemeleri kaynaklarına atfederek aktarmak gerekiyor.

Ülkedeki Türk varlığı

Gambiya’daki Türk varlığı, sayısal olarak küçük ama kurumsal olarak görünür. TİKA’nın Banjul’da bir program koordinasyon ofisi bulunuyor ve eğitim, sağlık ile su alanındaki projeleri buradan yürütülüyor. Türkiye Maarif Vakfı’nın Banjul’da açtığı okullar, ülkedeki en somut Türk eğitim varlığı; bu okulların açılışına iki ülkenin first lady’leri birlikte katılmıştı. Ülkede yerleşik Türk nüfusu ya da Türk iş insanı topluluğu için belgelenmiş bir sayı bulunmuyor; bu yüzden topluluğu nicel bir büyüklükle değil, daha çok ofisler, okullar ve müteahhitlik/ticaret bağlantıları üzerinden okumak daha doğru. Müslüman çoğunluklu bir ülke olarak Gambiya’nın Türkiye ile dini ve kültürel yakınlığı, halklar arası teması bu kurumsal çerçevenin ötesinde de besliyor.

Sonuç

Türkiye–Gambiya ilişkisi, küçük ölçekli ama ısınan, kurumsal ayakları sağlam bir ortaklık.