Türkiye ve Cezayir: Stratejik ortaklığın çelikten temeli

Türkiye’nin Afrika’daki ilişkileri arasında Cezayir’inki özel bir yere sahip. İki ülke, asırlara dayanan ortak bir tarihi, sömürgeciliğe karşı paylaşılan bir hafızayı ve bugün kıtadaki en büyük Türk sanayi yatırımını aynı potada birleştiriyor. İlişkiyi her iki taraf da “stratejik ortaklık” olarak tanımlıyor.

Diplomasinin sıcaklığı

İlişki, üst düzey temaslarla sürekli besleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kasım 2023’teki Cezayir ziyaretinde 13 anlaşma ve mutabakat zaptına imza attı. Daha öncesinde, başbakanlığı döneminde de büyük iş heyetleriyle ülkeyi ziyaret etmişti. Bu süreklilik, iki başkent arasındaki diyaloğu canlı tutuyor.

Dört şehre uçan bağ

Hava bağlantısı, ilişkinin genişliğini gösteriyor: Türk Hava Yolları, Cezayir’de tek bir şehre değil, dört şehre, başkent Cezayir, Oran, Annaba ve Konstantin’e, sefer yapıyor. Bu çok noktalı ağ, iki ülke arasındaki yoğun iş ve aile trafiğini yansıtıyor. Başkent Cezayir uçuşu yaklaşık dört saat, diğer şehirlere yapılan seferler ise yaklaşık üç saat kırk beş dakika sürüyor. 2026 tarifelerinde değişiklikler olabildiği için güncel sefer saatlerini ve ücretleri turkishairlines.com üzerinden doğrulamanızı öneririz.

Çelikten bir simge

İlişkinin ekonomik ağırlık merkezi, Oran yakınlarındaki Tosyalı çelik tesisi. Sıklıkla “Türkiye’nin yurt dışındaki en büyük sanayi yatırımı” ve Afrika’daki en büyük Türk yatırımlarından biri olarak anılan tesis, binlerce kişiye doğrudan istihdam sağlıyor ve yeni bir genişleme yatırımıyla kapasitesini artırıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi de birkaç milyar dolar düzeyinde; liderler bunu 10 milyar dolara çıkarma hedefini açıkladı.

Bir ülkeye kurulan dev bir fabrika, diplomatik bir cümleden daha kalıcı bir taahhüttür.

Barbaros’un denizi, ortak hafıza

İki ülke arasındaki bağın tarihî kökü derin. Cezayir, yaklaşık üç yüzyıl boyunca (1525–1830) Osmanlı dünyasının parçası oldu; başkent Cezayir’in çekirdeği, ünlü denizci Barbaros Hayreddin Paşa döneminde şekillendi. Bir başka ortak nokta da hafızada: Cezayir’in Fransa’ya karşı verdiği bağımsızlık mücadelesi ve sömürgecilik karşıtı duruş, iki ülkenin sıkça andığı bir dayanışma teması.

Bu temayı işlerken bir inceliğe dikkat etmek gerekiyor: sömürgecilik karşıtı hafıza, üçüncü taraflara karşı bir koz olarak değil, iki halkın paylaştığı bir değer olarak anılmalı. Cezayir’in bu hafızayı kendi onuruyla taşıdığını unutmamak, saygının gereği.

Cezayir’deki Türk varlığı

Türkiye’nin Cezayir’deki kurumsal varlığı, kıtadaki en yerleşik olanlardan biri. Türkiye’nin başkent Cezayir’de, El Biar semtinde, konsolosluk şubesi, ticaret müşavirliği ve askerî ataşelik gibi birimleri de barındıran geniş kadrolu bir büyükelçiliği bulunuyor. Eğitim ve kültür tarafında bağ giderek kurumsallaşıyor: Türkiye Maarif Vakfı’nın ülkede uluslararası okul açmasına ilişkin anlaşma 2023’te onaylandı; Yunus Emre Enstitüsü ise başkent Cezayir, Konstantin ve Medea gibi vilayetlerdeki üniversitelerle imzalanan protokollerle Türkoloji bölümlerinin kurulmasına katkı sağlıyor. TİKA, kalkınma, eğitim ve kültürel miras alanlarında ülkede projeler yürütüyor. Ekonomik varlığın somut yüzü, yazının başında anılan Tosyalı yatırımı başta olmak üzere sanayi ve müteahhitlik alanında çok sayıda Türk firması ve onların yarattığı istihdam. Toplulukla ve resmî işlemlerle ilgili güncel bilgiyi Cezayir Büyükelçiliği üzerinden teyit etmek doğru olur.

Sonuç

Türkiye–Cezayir ilişkisi, tarih, ekonomi ve duygunun birlikte ördüğü, kıtadaki en sağlam Türk ortaklıklarından biri.