Türkiye ve Demokratik Kongo: Kıtanın kalbinde stratejik bir açılım

Afrika’nın coğrafi kalbinde, kıtanın en büyük ve en zengin ülkelerinden biri uzanır: Demokratik Kongo Cumhuriyeti. Devasa toprakları, Kongo Nehri’nin gücü ve yer altı zenginlikleriyle bir kıta-içi devdir. Türkiye ile arasındaki ilişki, son yıllarda — özellikle 2022’deki üst düzey ziyaretle — stratejik bir açılıma dönüştü.

‘Tarihî’ bir ziyaret

İlişkinin dönüm noktası, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Şubat 2022’deki Kinşasa ziyaretiydi; Cumhurbaşkanı Tshisekedi bunu iki ülke ilişkileri için “tarihî” bir an olarak nitelendirdi. Ziyarette güvenlik, altyapı, sağlık, ulaşım ve savunma sanayisi gibi alanlarda anlaşmalar imzalandı. Tshisekedi de 2021’de Ankara’yı ziyaret etmiş ve İstanbul’daki Türkiye–Afrika Zirvesi’ne katılmıştı; o dönemde yatırımların karşılıklı korunması ve çifte vergilendirmenin önlenmesi gibi temel anlaşmalar yapıldı.

Büyüyen bağlar

İki ülke arasındaki ticaret hacmi düşük bir tabandan hızla büyüdü; son dönemde 200 milyon dolar bandına ulaşması ve orta vadede 500 milyon doların hedeflenmesi gündeme geldi. Türk firmaları, Kinşasa’daki büyük altyapı projeleriyle (bir finans merkezi projesi dâhil) ilgileniyor. Türk Hava Yolları’nın İstanbul–Kinşasa seferleri de iki ülke arasındaki bağı besliyor. Bu rakam ve projeleri, ilgili kaynakların beyanı olarak ve yaklaşık değerler şeklinde okumak doğru olur.

Kıtanın kalbindeki bir ülkeyle kurulan bağ, çoğu zaman bütün bir bölgeye uzanan bir kapının anahtarıdır.

Hassas başlık: doğu Kongo

Demokratik Kongo’yu anlatırken en büyük dikkati gerektiren konu, ülkenin doğusundaki uzun süreli çatışma. Kuzey ve Güney Kivu bölgelerinde M23 dâhil çok sayıda silahlı grubu içeren bu çatışma, büyük bir insani krize ve bölgesel gerginliklere — özellikle Ruanda ile — yol açtı. BM uzmanları bazı raporlarında dış destek iddialarına yer verdi; ilgili taraflar bu iddiaları farklı biçimde değerlendiriyor.

Gazetemizin tutumu burada özellikle nettir: bu çatışmada hiçbir tarafı desteklemez, iddiaları “kesinleşmiş gerçek” gibi sunmaz ve her iddiayı kaynağına atfederek aktarır. Amacımız, bir tarafın sözcüsü olmak değil; okura tabloyu olabildiğince dengeli ve insani boyutunu merkeze alarak göstermek.

Sonuç

Türkiye–Demokratik Kongo ilişkisi, kıtanın kalbinde hızla derinleşen stratejik bir açılım. Bir sonraki yazımızda ülkenin muazzam yer altı zenginliğini ve iki ülke arasındaki ekonomik potansiyeli, dengeli bir dille ele alacağız.