Türkiye ve Gabon: Ekvatorun ormanlık ülkesiyle büyüyen ticaret

Ekvatorun tam üzerinde, Atlantik kıyısındaki Gabon, kıtanın en ormanlık ülkelerinden biri: topraklarının neredeyse tamamı yağmur ormanlarıyla kaplı. Petrol, manganez ve keresteyle anılan bu görece müreffeh ülke ile Türkiye arasındaki ilişki mütevazı bir tabandan başladı; ama son yıllarda, özellikle ticarette hızla büyüdü.

Diplomasinin zemini

Türkiye, Libreville Büyükelçiliği’ni 2012’de açtı; Gabon da 2015’te Ankara’da bir büyükelçilik kurdu. İki ülke arasında üst düzey ziyaretler, cumhurbaşkanı ve başbakan düzeyinde karşılıklı temaslar, ilişkiye düzenli bir diyalog zemini sağladı. İlişki genel olarak “mütevazı ama büyüyen” biçiminde tanımlanıyor.

Libreville hattı ve büyüyen ticaret

Türk Hava Yolları, başkent Libreville’e yıllarca doğrudan sefer yaptı ve bu hat ülkeyi İstanbul üzerinden dünyaya bağladı. Ancak burada güncel bir not düşmek gerekiyor: basında yer alan bilgilere göre havayolu, yaklaşık on üç yıl süren bu hattı 2026 yazında ekonomik gerekçelerle askıya aldı. Havayolu programlarının 2026’da yer yer değiştiğini göz önünde bulundurarak, hattın güncel durumunu, olası açılış tarihini ve alternatif aktarmalı bağlantıları yolculuk öncesinde turkishairlines.com üzerinden doğrulamak doğru olur. Ekonomik ilişkide ise dikkat çekici bir büyüme var: Türkiye’nin Gabon’a ihracatı, 2018’de yaklaşık 39 milyon dolar düzeyindeyken 2024’te 99 milyon dolar bandına çıktı, yani birkaç yılda iki katından fazla. Türkiye demir-çelik ürünleri, makine ve otomotiv parçaları ihraç ediyor; Gabon’un ihracatı ise büyük ölçüde petrol, manganez ve keresteye dayalı. Rakamları kaynağa göre değiştiği için yaklaşık okumak gerekir.

Bir ihracat kaleminin birkaç yılda ikiye katlanması, çoğu zaman bir ilişkinin sessizce olgunlaştığının işaretidir.

Eğitimde bağ

Türkiye Maarif Vakfı, daha önce Gülen hareketiyle, Ankara’nın FETÖ olarak nitelediği yapıyla, bağlantılı okulları 2016’da devraldı ve Gabon, bu devirlerin gerçekleştiği ilk Afrika ülkeleri arasında yer aldı. Nitelemenin Türk devletine ait olduğunu belirtmek gerekiyor. Türkiye bursları da Gabonlu gençlere ulaşıyor.

Hassas başlık: 2023 geçişi

Gabon, Ağustos 2023’te tartışmalı bir seçimin ardından askerî bir geçiş sürecine girdi; bu süreç, Bongo ailesinin yaklaşık altmış yıllık iktidarını sona erdirdi ve General Brice Oligui Nguema liderliğindeki bir geçiş yönetimi kuruldu, ardından ülke seçimlere doğru yöneldi. Gazetemiz bu gelişmeleri kaynaklarına atfederek, hiçbir tarafın yanında ya da karşısında durmadan aktarır; ülkenin iç siyasetinde taraf olmaz.

Ülkedeki Türk varlığı

Türkiye’nin Libreville’deki yerleşik büyükelçiliği, 2012’den bu yana ilişkinin kurumsal omurgasını oluşturuyor; Gabon da Ankara’da bir büyükelçilik bulunduruyor. Ülkedeki Türk varlığının en somut yüzü eğitimde: Türkiye Maarif Vakfı’nın 2016’da devraldığı okullar, Türk kurumsal mevcudiyetinin en görünür ayağı; Gabon, bu devirlerin yaşandığı ilk Afrika ülkeleri arasındaydı. Ticari varlık ise demir-çelik, makine ve otomotiv parçaları ihracatı üzerinden büyüyor. Doğrudan uçuşun askıya alınması, iş seyahatlerini ve topluluğun günlük temasını bir süreliğine zorlaştıran bir etken olarak akılda tutulmalı. Türk topluluğunun büyüklüğüne ve dernek hayatına dair kesin bilgiler için Libreville Büyükelçiliği en doğru başvuru noktasıdır.

Sonuç

Türkiye–Gabon ilişkisi, mütevazı bir tabandan özellikle ticarette hızla büyüyen bir bağ.