Türkiye ve Ekvator Ginesi: İspanyolca konuşan Afrika'da bir liman ortaklığı

Afrika haritasında bir ülke, dil bakımından tek başınadır: Ekvator Ginesi, kıtanın resmî dili İspanyolca olan tek egemen devleti. (Adındaki “Gine” yüzünden komşu Gine ya da Gine-Bissau ile karıştırılmamalı; bu ayrı bir ülke.) Geçmişteki İspanyol sömürge dönemiyle şekillenen bu eşsiz kimlik, petrol zengini bu küçük Orta Afrika ülkesini diğerlerinden ayırıyor. Türkiye ile arasındaki bağ ise son yıllarda somut bir liman ortaklığıyla derinleşti.

Diplomasinin kuruluşu

İki ülke diplomatik ilişkilerini 1980’de kurdu. Türkiye, Malabo Büyükelçiliği’ni 2018’de faaliyete geçirdi ve 2020’de resmen açtı; o dönemin dışişleri bakanı ülkeyi “stratejik bir ortak” olarak nitelendirdi. Ekvator Ginesi de 2018’de Ankara’da bir büyükelçilik kurdu. Bu karşılıklı temsil, ilişkiye kurumsal bir zemin sağladı.

Malabo’ya inen hat

Türk Hava Yolları, Şubat 2020’de Malabo seferlerini başlattı; Malabo, havayolunun 60. Afrika destinasyonu oldu. Bu hat, ülkeyi İstanbul üzerinden dünyaya bağlayan önemli bir bağlantı.

Bir havayolunun 60. Afrika destinasyonu, Türkiye’nin kıtaya açılımının ne kadar geniş bir ağ kurduğunun da göstergesi.

İki limanın işletmesi

İlişkinin en somut ekonomik halkası limanlarda. Ekvator Ginesi hükümeti, ülkenin iki önemli limanının — Malabo ve Bata limanlarının — işletmesini, uzun bir müzakere ve uluslararası ihale sürecinin ardından 2024’te Türk Albayrak Grubu’na devretti; 25 yıllık bir işletme-modernizasyon hakkı tanındı. Kurulan ortak girişim, bu limanları yönetiyor ve limanların denize kıyısı olmayan komşulara (Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi) açılan bir transit kapısı olma potansiyeli konuşuluyor. Bu, Türk işinin ülkenin lojistik altyapısına doğrudan dokunduğu önemli bir varlık.

Eğitim ve hassas başlık

Türkiye Maarif Vakfı, ülkede daha önce Gülen hareketiyle bağlantılı okulları devraldı ve eğitim veriyor; nitelemenin Türk devletine ait olduğunu belirtmek gerekiyor. İlişkiyi anlatırken iki hassas konuya da dengeli yaklaşmak gerekir: ülke uzun süredir aynı liderlik tarafından yönetiliyor ve petrol gelirlerinin dağılımına dair uluslararası kuruluşlarca dile getirilen kaygılar var. Gazetemiz bunları, ilgili kaynaklara atfederek ve ülkenin iç işlerinde taraf olmadan, devletten devlete bir iş birliği çerçevesinde aktarır.

Sonuç

Türkiye–Ekvator Ginesi ilişkisi, bir liman ortaklığıyla somutlaşan, kıtanın bu eşsiz İspanyolca konuşan ülkesiyle kurulmuş bir bağ. Bir sonraki yazımızda iki liman örneğini ve Türk işletmeciliğinin Orta Afrika lojistiğindeki rolünü daha yakından ele alacağız.