Türkiye ve Ekvator Ginesi: İspanyolca konuşan Afrika'da liman bağı

Afrika haritasında bir ülke, dil bakımından tek başınadır: Ekvator Ginesi, kıtanın resmî dili İspanyolca olan tek egemen devleti. (Adındaki “Gine” yüzünden komşu Gine ya da Gine-Bissau ile karıştırılmamalı; bu ayrı bir ülke.) Geçmişteki İspanyol sömürge dönemiyle şekillenen bu eşsiz kimlik, petrol zengini bu küçük Orta Afrika ülkesini diğerlerinden ayırıyor. Türkiye ile arasındaki bağ ise son yıllarda somut bir liman ortaklığıyla derinleşti.

Diplomasinin kuruluşu

İki ülke diplomatik ilişkilerini 1980’de kurdu. Türkiye, Malabo Büyükelçiliği’ni 2018’de faaliyete geçirdi ve 2020’de resmen açtı; o dönemin dışişleri bakanı ülkeyi “stratejik bir ortak” olarak nitelendirdi. Ekvator Ginesi de 2018’de Ankara’da bir büyükelçilik kurdu. Bu karşılıklı temsil, ilişkiye kurumsal bir zemin sağladı.

Malabo’ya inen hat

Türk Hava Yolları, Şubat 2020’de Malabo seferlerini başlattı; Malabo, havayolunun 60. Afrika destinasyonu oldu. Bu hat, ülkeyi İstanbul üzerinden dünyaya bağlayan önemli bir bağlantı. Sefer genellikle Nijerya’daki Port Harcourt üzerinden, oradan Malabo’ya uzanan bir güzergâhla işliyor. Havayolu programlarının 2026’da yer yer değiştiğini göz önünde bulundurarak, hattın güncel durumunu, güzergâhını ve sıklığını yolculuk öncesinde turkishairlines.com üzerinden doğrulamak doğru olur.

Bir havayolunun 60. Afrika destinasyonu, Türkiye’nin kıtaya açılımının ne kadar geniş bir ağ kurduğunun da göstergesi.

İki limanın işletmesi

İlişkinin en somut ekonomik halkası limanlarda. Ekvator Ginesi hükümeti, ülkenin iki önemli limanının, Malabo ve Bata limanlarının, işletmesini, uzun bir müzakere ve uluslararası ihale sürecinin ardından 2024’te Türk Albayrak Grubu’na devretti; 25 yıllık bir işletme-modernizasyon hakkı tanındı. Kurulan ortak girişim, bu limanları yönetiyor ve limanların denize kıyısı olmayan komşulara (Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi) açılan bir transit kapısı olma potansiyeli konuşuluyor. Bu, Türk işinin ülkenin lojistik altyapısına doğrudan dokunduğu önemli bir varlık.

Eğitim ve hassas başlık

Türkiye Maarif Vakfı, ülkede daha önce Gülen hareketiyle bağlantılı okulları devraldı ve eğitim veriyor; nitelemenin Türk devletine ait olduğunu belirtmek gerekiyor. İlişkiyi anlatırken iki hassas konuya da dengeli yaklaşmak gerekir: ülke uzun süredir aynı liderlik tarafından yönetiliyor ve petrol gelirlerinin dağılımına dair uluslararası kuruluşlarca dile getirilen kaygılar var. Gazetemiz bunları, ilgili kaynaklara atfederek ve ülkenin iç işlerinde taraf olmadan, devletten devlete bir iş birliği çerçevesinde aktarır.

Ülkedeki Türk varlığı

Türkiye’nin Malabo’daki yerleşik büyükelçiliği (2018’de faaliyete geçti, 2020’de resmen açıldı), ilişkinin kurumsal omurgasını oluşturuyor; Ekvator Ginesi de Ankara’da bir büyükelçilik bulunduruyor. Ülkedeki Türk varlığının en somut ekonomik halkası, Albayrak Grubu’nun 2024’te 25 yıllığına devraldığı Malabo ve Bata limanlarının işletmesi; bu, Türk işinin ülkenin lojistik altyapısına doğrudan dokunduğu önemli bir varlık ve beraberinde işletme, teknik ve idari kadroları getiriyor. Türkiye Maarif Vakfı’nın devraldığı okullar, eğitim alanındaki kurumsal mevcudiyeti temsil ediyor. Petrol ekonomisine dayalı bu küçük ülkede Türk topluluğu mütevazı ölçekte; büyüklüğüne ve dernek hayatına dair kesin bilgiler için Malabo Büyükelçiliği en doğru başvuru noktasıdır.

Sonuç

Türkiye–Ekvator Ginesi ilişkisi, bir liman ortaklığıyla somutlaşan, kıtanın bu eşsiz İspanyolca konuşan ülkesiyle kurulmuş bir bağ.