Türkiye ve Gine: Boksitin ülkesinde liman ve eğitim bağı
Dünyanın en büyük boksit ihracatçısı Gine ile Türkiye arasındaki ilişki, 2016'daki cumhurbaşkanı ziyaretiyle ivme kazandı. Bir Türk şirketi de Konakri limanının kapısında.
Batı Afrika’nın Atlantik kıyısındaki Gine, yer altı zenginliğiyle anılan bir ülke: dünyanın en büyük boksit (alüminyum hammaddesi) ihracatçısı. Türkiye ile arasındaki ilişki, 2016’daki üst düzey ziyaretle belirgin biçimde derinleşti ve bugün liman işletmeciliğinden eğitime uzanan birkaç somut ayağa dayanıyor.
2016: dönüm noktası
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 3 Mart 2016’da Konakri’yi ziyaret etti; bir Türk cumhurbaşkanının ülkeye ilk ziyaretiydi. Bu temasta madencilikten havacılığa, sağlıktan askerî eğitime çeşitli alanlarda yaklaşık dokuz anlaşma imzalandı ve bir Türkiye–Gine İş Konseyi kuruldu. İki ülke, büyükelçiliklerini 2013’te karşılıklı açmıştı.
Limanın kapısında bir Türk şirketi
İlişkinin en somut ekonomik halkası, Konakri limanında. Türk Albayrak Grubu, Konakri Özerk Limanı’nın geleneksel terminalini işletme imtiyazını aldı ve rıhtım, vinç ve erişim yolu gibi alanlarda önemli bir yatırım programı yürüttüğü belirtiliyor. Bu, Türk işinin Gine ekonomisine doğrudan dokunan bir varlık.
Bir ülkenin limanı, onun dünyayla bağ kurduğu kapıdır; o kapıda çalışmak, ekonominin kalbine yakın olmaktır.
Boksit ekonomisinin gerçeği
Gine’nin asıl zenginliği boksit; ancak burada bir gerçeği netleştirmek gerekiyor: Türkiye, Gine boksitinin görece küçük bir alıcısı ve Türk firmalarının ülkede büyük ölçekli bir maden işletmeciliği bulunduğuna dair doğrulanmış bir bilgi yok. Türk varlığı esas olarak liman ve lojistikte yoğunlaşıyor, madencilikte değil. Bu ayrımı korumak, abartıdan kaçınmanın gereği. Boksit sektörünün, dünya genelinde şeffaflık ve çevresel etki gibi başlıklarda denetime tabi olduğunu da olgusal biçimde anmak gerekiyor.
Kalkınma ve eğitim
TİKA, 2017’de Konakri’de bir koordinasyon ofisi açtı ve eğitim, sağlık ve altyapı alanlarında projeler yürütüyor. Türkiye Maarif Vakfı, ülkede daha önce Gülen hareketiyle bağlantılı okulları devraldı ve binlerce öğrenciye eğitim veriyor. Türkiye bursları da Gineli gençlere ulaşıyor.
Hassas başlık: tarafsız kalmak
Gine, Eylül 2021’de askerî bir geçiş sürecine girdi ve geçiş döneminde askerî liderliğindeki bir yönetimle idare ediliyor. Gazetemiz bu süreci, kaynaklarına atfederek ve hiçbir tarafın yanında ya da karşısında durmadan aktarır; ülkenin iç siyasetinde taraf olmaz.
Sonuç
Türkiye–Gine ilişkisi, liman ve eğitim ayaklarıyla somut, büyümeye açık bir ortaklık. Bir sonraki yazımızda Konakri limanı örneğini ve iki ülke arasındaki ticareti daha yakından ele alacağız.