Fas'ta şirket kurma ve vergi kaydı: adım adım rehber

Fas, Avrupa pazarına yakınlığı, liman altyapısı ve sanayi bölgeleriyle Türk yatırımcının kıtadaki en yerleşik adreslerinden biri. Şirket kuruluşu, bölgesel yatırım merkezleri üzerinden yürüyen görece düzenli bir süreçtir. Zorluk adımlarda değil, sıralamada ve belge tasdikindedir.

Aşağıdaki çerçeve genel bilgidir. Sermaye eşikleri, harçlar ve sektör izinleri değişebilir. Her adımı işlem tarihinde yetkili kurumdan veya yerel hukuk müşavirinden doğrulayın.

Şirket biçimini seçmek

En yaygın yapı SARL’dir. Az sayıda ortakla çalışan, pay devrini kontrol altında tutmak isteyen işletmeler için uygundur. Tek ortaklı kuruluşlar da mümkündür.

SA yani anonim şirket, sermaye artırımı ve ortak alma esnekliği sağlar. Buna karşılık organ yapısı, denetim ve raporlama yükümlülüğü daha ağırdır. Yatırımcı almayı planlıyorsanız bu yapı uzun vadede daha uygundur.

Unvan tahsisi ve ana sözleşme

İlk adım unvan tahsisidir. Tahsis belgesi olmadan ana sözleşme düzenlenemez. Unvanı seçerken markanızla uyumlu olmasına dikkat edin ve marka tescilini ayrı bir işlem olarak planlayın.

Ana sözleşmede ortaklık payları, yönetim yetkisi, kâr dağıtımı ve pay devri koşulları yer alır. Yabancı ortak varsa belgelerin apostil veya konsolosluk tasdiki ile tercüme zincirini baştan planlayın; en sık yaşanan gecikme nedeni budur.

Sicil kaydı ve ICE numarası

Ana sözleşme imzalandıktan sonra ticaret siciline kayıt yapılır ve işletme ortak kimlik numarası alınır. Bu numara vergi, gümrük ve sosyal güvenlik işlemlerinde tek referans olarak kullanılır.

Bölgesel yatırım merkezleri, kuruluş adımlarının önemli bölümünü tek noktadan yürütür. Buna rağmen her adımın kendi belgesi vardır; merkez üzerinden ilerlemek belgelerin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Vergi kaydı ve beyan takvimi

Vergi kaydında kurumlar vergisi, katma değer vergisi ve stopaj yükümlülükleri faaliyet koduna göre belirlenir. Beyan dönemlerini ilk aydan takvime işleyin; gecikme cezaları hızlı işler.

Fas’ta elektronik beyan ve ödeme yaygındır. Muhasebe yazılımınızı bu düzene uygun seçin. Defter ve belge düzenini yerel standarda göre kurmak, denetimlerde en büyük kolaylığı sağlar.

Sosyal güvenlik ve istihdam

Çalışan istihdam edecekseniz sosyal güvenlik kaydı ayrı bir adımdır. Bordro, izin, kıdem ve iş sözleşmesi düzeni yerel iş mevzuatına tabidir. İş sözleşmelerinin yazılı ve yerel dilde olması esastır.

Yabancı personel istihdamında çalışma izni ve sözleşme onayı süreçlerini işe başlama tarihinden önce tamamlayın. İzinsiz istihdam hem şirket hem personel için yaptırım doğurur.

Sektör izinleri ve serbest bölgeler

Gıda, ilaç, turizm, ulaştırma ve inşaat gibi alanlarda sicil kaydından ayrı sektör izni gerekir. İzni almadan faaliyete başlamak, sicil kaydınız olsa bile idari yaptırım doğurur.

İhracata yönelik üretim planlıyorsanız serbest bölge rejimlerini karşılaştırın. Bu rejimler gümrük ve vergi açısından farklı sonuçlar üretir; iç pazara satış niyetiniz varsa avantaj tersine dönebilir.

Banka hesabı ve sermaye hareketleri

Şirket banka hesabı açılışında sicil kaydı, ortak kimlik numarası, imza sirküleri ve ortakların kimlik belgeleri istenir. Banka listesini yazılı alın ve tek seferde tamamlayın.

Yabancı sermaye girişinin bankaca belgelenmesi, ileride kâr transferi yaparken dayanak oluşturur. Sermaye girişini kayıt altına almadan yapılan yatırım, çıkışta sorun yaratabilir.

Kuruluş sonrası ilk 90 gün

• Sicil kaydını ve ortak kimlik numarasını aldım.
• Vergi kaydını ve beyan takvimini kurdum.
• Sosyal güvenlik ve bordro düzenini tamamladım.
• Faaliyet adresini kira sözleşmesiyle belgeledim.
• Sektör iznini ayrı dosyada izliyorum.
• Sermaye girişini bankada kayıt altına aldırdım.

Ticari tarafın devamı için Fas pazarına giriş rehberimize, perakendedeki yerelleşme örneği için Fas perakende dosyamıza bakın. Kıta genelindeki ortak adımlar Afrika’da şirket kurma yazımızda.