Cezayir'de şirket kurma ve vergi kaydı: adım adım rehber

Cezayir’de şirket kuruluşu, tek bir başvuru değil birbirini besleyen dört halkadan oluşur: unvan tahsisi, noter nezdinde ana sözleşme, ticaret sicil kaydı ve vergi kaydı. Sıra bozulduğunda dosya baştan açılır. Bu rehber, sırayı ve her adımda istenen belge türünü özetler.

Aşağıdaki bilgiler genel çerçevedir. Ücretler, sermaye eşikleri ve sektör izinleri değişebilir. Her adımı işlem tarihinde yetkili kurumdan veya yerel hukuk müşavirinden doğrulayın.

Şirket türünü seçin

En yaygın iki biçim SARL (limited) ve SPA (anonim) yapılarıdır. Tek ortaklı kuruluşlar için EURL biçimi kullanılır. Seçim yalnızca sermaye ile ilgili değildir: ortak sayısı, pay devrinin kolaylığı, yönetim organı ve gelecekteki ortak alma planı belirleyicidir. Bir bankaya veya kamu ihalesine başvuracaksanız, karşı tarafın hangi biçimi tanıdığını önceden sorun.

Sektörünüz düzenlenmiş bir alandaysa (ilaç, enerji, madencilik, telekom, taşımacılık) sicil kaydından önce sektör iznini araştırın. İzin gerektiren bir faaliyeti sicile yazdırmak, izni almış olmak anlamına gelmez.

Unvan, ana sözleşme ve sicil

Ticaret unvanı için ulusal ticaret sicil merkezinden tahsis alınır. Tahsis belgesi olmadan noter ana sözleşmeyi düzenlemez. Ana sözleşme noterde imzalanır; ortakların kimlik belgeleri, adres beyanı ve sermaye taahhüdü bu aşamada dosyaya girer. Yabancı ortak varsa belgelerin tasdik ve tercüme zinciri (apostil veya konsolosluk onayı) baştan planlanmalıdır. Eksik tasdik, en sık yaşanan gecikme nedenidir.

Noter işlemi tamamlandıktan sonra ticaret sicil kaydı yapılır ve sicil kayıt belgesi düzenlenir. Bu belge, sonraki bütün adımların anahtarıdır: vergi kaydı, banka hesabı, sosyal güvenlik kaydı ve ithalat işlemleri onunla açılır.

Vergi kaydı ve banka hesabı

Sicil kaydının ardından vergi idaresinden vergi kimlik numarası alınır. Beyan dönemleri, katma değer vergisi mükellefiyeti ve stopaj yükümlülükleri faaliyet koduna göre değişir. Muhasebe düzenini ilk aydan kurun: Cezayir’de defter ve belge düzeni denetimlerde esas alınır.

Banka hesabı, ithalat yapacak şirketler için özellikle kritiktir. Dış ticaret ödemeleri banka nezdinde bir dosya üzerinden yürütülür; hesabı açan şube ile ithalat dosyasını yürütecek şube aynı olmayabilir. Hesap açılışında istenen belge listesini yazılı alın ve tek seferde tamamlayın.

Kuruluş sonrası ilk 90 gün

• Sosyal güvenlik ve çalışan kayıtlarını tamamlayın.
• Faaliyet adresini kira sözleşmesi veya mülkiyet belgesiyle belgeleyin.
• Fatura ve irsaliye düzenini yerel mevzuata göre kurun.
• Yetki belgelerini (imza sirküleri, vekâletname) güncel tutun.
• Sektör iznini ve varsa ithalat yetkisini ayrı dosyada izleyin.

Yabancı ortak ve sermaye planı

Sermaye taahhüdünü yalnızca asgari tutara göre değil, ilk on iki aylık nakit ihtiyacına göre belirleyin. Kuruluş sonrası sermaye artırımı yeni bir noter ve sicil işlemi gerektirir; başlangıçta gerçekçi bir tutar seçmek zaman kazandırır.

Yabancı ortağın payı, kâr aktarımı ve sermaye çıkışı döviz mevzuatına bağlıdır. Bu üç başlık bankanız üzerinden yürür ve şirket kurulmadan önce sorulması gereken sorulardır. Kuruluştan sonra öğrenilen bir transfer kısıtı, iş modelinin tamamını değiştirebilir.

Sık yapılan hatalar

Uygulamada en çok tekrar eden dört hata şudur. Birincisi, faaliyet konusunu sicilde fazla dar tanımlamak; ikinci bir iş kolu eklemek için tadil gerekir. İkincisi, adres olarak geçici bir yer göstermek; adres değişikliği bütün kayıtlarda güncelleme demektir.

Üçüncüsü, yurt dışında düzenlenen belgelerin tasdik zincirini eksik bırakmak. Dördüncüsü, muhasebe ve bordro düzenini birkaç ay ertelemek. Cezayir’de defter ve belge düzeni geriye dönük olarak da denetlenir; ilk aydan itibaren düzenli tutmak, sonradan toplamaktan ucuzdur.

Yerli ortaklık, sermaye transferi ve kâr aktarımı kuralları sektöre ve döneme göre değişebilir. Yatırım kararını, güncel mevzuatı yazılı teyit ettikten sonra verin. Türkiye ile Cezayir arasındaki ekonomik ilişkilerin çerçevesi ve Afrika’da şirket kurmanın ortak adımları bu dosyayı tamamlar. Pazar tarafındaki ticari kurgu için Cezayir pazarına giriş rehberimize bakın.