Türkiye ve Namibya: Çöl ile okyanus arasında mütevazı bir bağ
Uranyumu, elması ve dünyanın en eski çölüyle anılan Namibya ile Türkiye arasındaki ilişki mütevazı; ama 2012'de açılan büyükelçilik ve TİKA projeleriyle sağlam bir zemine sahip.
Afrika’nın güneybatısında, Atlantik Okyanusu ile dünyanın en eski çölü olan Namib’in buluştuğu yerde Namibya uzanır. Geniş, seyrek nüfuslu ve maden bakımından zengin bu ülke — istikrarlı yönetişimiyle de öne çıkan — Türkiye ile mütevazı ama sağlam bir bağa sahip.
Diplomasinin zemini
İki ülke diplomatik ilişkilerini 1997’de kurdu; Türkiye’nin Windhoek Büyükelçiliği 2012’de faaliyete geçti. Türkiye, Namibya’nın bağımsızlık sürecinde BM nezdindeki çabalara da destek vermişti. İlişki bugün büyük ölçüde bakanlık ve diplomatik düzeyde yürüyor; iki ülke arasında doğrudan bir Türk Hava Yolları seferi bulunmuyor, ulaşım aktarmalı sağlanıyor.
Mütevazı bir ticaret
İki ülke arasındaki ticaret hacmi küçük; Türkiye kimyasal ürünler, gıda müstahzarları ve makine ihraç ediyor. Namibya ekonomisi ise uranyum (ihracatının en büyük kalemi), elmas, balık ve serbest dolaşan organik sığır etiyle anılıyor. Ülke ayrıca kendini geleceğin “yeşil hidrojen” merkezlerinden biri olarak konumlandırıyor; bu, ileride Türk işi için de bir fırsat alanı olabilir — ama şimdilik bu bir potansiyel, mevcut bir bağ değil. Rakamları yaklaşık okumak gerekir.
Bazı ilişkilerin değeri bugünkü hacminde değil, ileride açılabilecek kapılardadır.
Çitalara uzanan el
İlişkinin en sıcak ve en özgün ayağı kalkınma yardımında. TİKA’nın Namibya’da elliden fazla proje yürüttüğü belirtiliyor; üniversite bilgisayar laboratuvarlarından, ülkenin gurur kaynağı olan çita (avcı leoparı) koruma projelerine kadar geniş bir yelpazede. Dünyanın en büyük çita popülasyonlarından birine ev sahipliği yapan Namibya’da bu türün korunmasına katkı, ilişkinin hem doğa hem insan boyutunu gösteriyor. Türkiye bursları da Namibyalı gençlere ulaşıyor.
Hassas bir tarih
Namibya’yı anlatırken büyük bir saygı gerektiren bir konuya değinmek gerekiyor: ülke, 20. yüzyılın başında, dönemin Alman sömürge yönetimi altında Herero ve Nama halklarına yönelik bir soykırım yaşadı (1904–1908). Bu, Namibya tarihinin derin ve tanımlayıcı bir travması; saygıyla ve doğru biçimde anılmalı, asla küçümsenmemeli. (Bu, Türkiye’yle değil, Alman sömürge mirasıyla ilgili bir konu; bağlamı netleştirmek gerekir.) Namibya’nın bugünkü istikrarlı demokrasisi ve güçlü kurumları ise ülkenin haklı bir gurur kaynağı.
Sonuç
Türkiye–Namibya ilişkisi, çöl ile okyanus arasında mütevazı ama özgün bir bağ. Bir sonraki yazımızda Namibya’nın eşsiz doğasını ve istikrarlı yönetişim modelini saygıyla ele alacağız.