Türkiye ve Namibya: Çöl ile okyanus arasında mütevazı bir bağ

Afrika’nın güneybatısında, Atlantik Okyanusu ile dünyanın en eski çölü olan Namib’in buluştuğu yerde Namibya uzanır. Geniş, seyrek nüfuslu ve maden bakımından zengin bu ülke, istikrarlı yönetişimiyle de öne çıkan, Türkiye ile mütevazı ama sağlam bir bağa sahip.

Diplomasinin zemini

İki ülke diplomatik ilişkilerini 1997’de kurdu; Türkiye’nin Windhoek Büyükelçiliği 2012’de faaliyete geçti. Türkiye, Namibya’nın bağımsızlık sürecinde BM nezdindeki çabalara da destek vermişti. İlişki bugün büyük ölçüde bakanlık ve diplomatik düzeyde yürüyor; iki ülke arasında doğrudan bir Türk Hava Yolları seferi bulunmuyor, ulaşım aktarmalı sağlanıyor.

Mütevazı bir ticaret

İki ülke arasındaki ticaret hacmi küçük; Türkiye kimyasal ürünler, gıda müstahzarları ve makine ihraç ediyor. Namibya ekonomisi ise uranyum (ihracatının en büyük kalemi), elmas, balık ve serbest dolaşan organik sığır etiyle anılıyor. Ülke ayrıca kendini geleceğin “yeşil hidrojen” merkezlerinden biri olarak konumlandırıyor; bu, ileride Türk işi için de bir fırsat alanı olabilir, ama şimdilik bu bir potansiyel, mevcut bir bağ değil. Rakamları yaklaşık okumak gerekir.

Bazı ilişkilerin değeri bugünkü hacminde değil, ileride açılabilecek kapılardadır.

Çitalara uzanan el

İlişkinin en sıcak ve en özgün ayağı kalkınma yardımında. TİKA’nın Namibya’da elliden fazla proje yürüttüğü belirtiliyor; üniversite bilgisayar laboratuvarlarından, ülkenin gurur kaynağı olan çita (avcı leoparı) koruma projelerine kadar geniş bir yelpazede. Dünyanın en büyük çita popülasyonlarından birine ev sahipliği yapan Namibya’da bu türün korunmasına katkı, ilişkinin hem doğa hem insan boyutunu gösteriyor. Türkiye bursları da Namibyalı gençlere ulaşıyor.

Hassas bir tarih

Namibya’yı anlatırken büyük bir saygı gerektiren bir konuya değinmek gerekiyor: ülke, 20. yüzyılın başında, dönemin Alman sömürge yönetimi altında Herero ve Nama halklarına yönelik bir soykırım yaşadı (1904–1908). Bu, Namibya tarihinin derin ve tanımlayıcı bir travması; saygıyla ve doğru biçimde anılmalı, asla küçümsenmemeli. (Bu, Türkiye’yle değil, Alman sömürge mirasıyla ilgili bir konu; bağlamı netleştirmek gerekir.) Namibya’nın bugünkü istikrarlı demokrasisi ve güçlü kurumları ise ülkenin haklı bir gurur kaynağı.

Ülkedeki Türk varlığı

Namibya’daki Türk varlığını büyük bir diaspora üzerinden değil, kurumsal temsil üzerinden okumak gerekiyor. Türkiye’nin Windhoek Büyükelçiliği 2012’de açıldı; 2014’te kurulan TİKA program koordinasyon ofisi ise ilişkinin gündelik yüzünü taşıyor. Yaklaşık iki milyon nüfuslu, Türkiye’nin uzun süre pek tanınmadığı bir ülkede, büyükelçilik ile TİKA’nın birlikte yürüttüğü kalkınma ve kültür çalışmaları, Türkiye’nin görünürlüğünü artırmış görünüyor. Belgelenmiş büyüklükte yerleşik bir Türk topluluğundan, cami ya da dernek hayatından söz etmek için elde yeterli veri yok; dolayısıyla bu boyutu olduğundan büyük göstermemek gerekiyor. Türkiye’nin Afrika’daki yumuşak güç kurumlarından Yunus Emre Enstitüsü ve Türkiye Maarif Vakfı’nın Namibya’da yerleşik bir yapı kurup kurmadığı ise doğrulanması gereken bir konu. Resmî nitelikteki işleri (vize, ikamet, konsolosluk işlemleri) Türk büyükelçiliğiyle teyit etmek en doğrusu.

Türk Hava Yolları bağlantısı

Türk Hava Yolları’nın Windhoek’e (Hosea Kutako Uluslararası Havalimanı) doğrudan bir seferi bulunmuyor; ülkeye en pratik ulaşım, İstanbul’dan Johannesburg’a (Güney Afrika) THY ile gidip oradan bölgesel bir aktarmayla sürüyor. 2025 sonunda duyurulan ve 2026 başında devreye giren, THY ile Güney Afrika Havayolları (SAA) arasındaki ortak uçuş (codeshare) ağına Windhoek de eklendi; bu düzenleme, Namibyalı yolcuların İstanbul üzerinden Avrupa, Asya ve Orta Doğu bağlantılarına erişimini kolaylaştırması bakımından önemli. Yine de bu doğrudan bir İstanbul–Windhoek hattı değil, aktarmalı bir bağlantı. Tarifeler 2026 için değiştiğinden, güncel sefer ve aktarma seçeneklerini turkishairlines.com üzerinden teyit etmek gerekiyor.

Sonuç

Türkiye–Namibya ilişkisi, çöl ile okyanus arasında mütevazı ama özgün bir bağ.