Türkiye ve Togo: 2021'de açılan bir kapı, hızla derinleşen bir bağ

Batı Afrika’nın Atlantik kıyısındaki Togo, dar ve uzun bir ülke; ama Lomé limanı sayesinde bölgenin önemli bir ticaret kavşağı. Türkiye ile arasındaki ilişki, kıtanın bazı köklü ortaklıklarıyla kıyaslandığında çok genç, büyük ölçüde 2021’de başladı, ama o tarihten beri dikkat çekici bir hızla derinleşti.

2021: dönüm yılı

İlişkinin asıl başlangıcı 2021’e dayanıyor. Türkiye, Lomé Büyükelçiliği’ni Nisan 2021’de açtı. Ekim 2021’de ise Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir Türk devlet başkanının Togo’ya ilk ziyaretini gerçekleştirdi; Cumhurbaşkanı Faure Gnassingbé’nin ev sahipliğindeki temasta ekonomi, ticaret ve güvenlik gibi alanlarda anlaşmalar imzalandı. Bu ziyaret, ilişkiye kısa sürede güçlü bir ivme kazandırdı.

Sınıftaki ve sahadaki bağ

Genç olmasına rağmen ilişkinin somut ayakları var. Türkiye Maarif Vakfı, Lomé’de iki okul işletiyor; bu okullar daha önce Gülen hareketiyle, Ankara’nın FETÖ olarak nitelediği yapıyla, bağlantılıyken Maarif’e devredildi. Nitelemenin Türk devletine ait olduğunu belirtmek gerekiyor. TİKA, ülkede 2012’den bu yana sağlık ve eğitim projeleri yürütüyor; Türkiye bursları da Togolu gençlere ulaşıyor.

İki ülke arasındaki ticaret hacmi henüz mütevazı (son verilerde birkaç yüz milyon doların altında anılan bir seviye); rakamları kaynağa göre değiştiği için yaklaşık okumak gerekir. Hava bağlantısında ise dürüst bir not gerekiyor: Lomé, bölgesel havayolu ASKY’nin merkezi (hub’ı) ve buradan komşu başkentlere yoğun bağlantı var; ancak Türk Hava Yolları’nın Lomé’ye doğrudan tarifeli seferi 2026 itibarıyla bulunmuyor. Lomé, THY’nin gündeme aldığı (planlanan) yeni noktalardan biri olarak anılsa da, şu an İstanbul’dan Togo’ya ulaşım bir aktarma noktası üzerinden sağlanıyor. Güzergâhın doğrudan mı yoksa aktarmalı mı olduğunu ve güncel durumu turkishairlines.com üzerinden teyit etmek doğru olur.

Genç bir ilişkinin değeri, bugünkü hacminde değil; kısa sürede ne kadar zemin kazandığındadır.

Saygılı bir mesafe

Togo’yu anlatırken gazetemizin ilkesi nettir: ilişki, devletten devlete bir iş birliği olarak ele alınır; ülkenin iç siyasetine dair tartışmalar bu çerçevenin dışında tutulur. Ülkenin kuzeyinde, Sahel’den taşan güvenlik sorunlarına dair haberleri de kaynaklarına atfederek, ülkeyi bütünüyle tanımlayan bir çerçeve gibi sunmadan aktarmak gerekiyor.

Ülkedeki Türk varlığı

Genç olmasına rağmen Togo’daki Türk varlığı, kurumsal olarak görünür. Türkiye’nin Nisan 2021’de açtığı Lomé Büyükelçiliği, ülkedeki en üst düzey resmî varlık. Türkiye Maarif Vakfı, Lomé’de iki okul işletiyor; bunlar daha önce, Türk devletinin FETÖ olarak nitelediği yapıyla bağlantılıyken Maarif’e devredildi (nitelemenin Türk devletine ait olduğunu belirtmek gerekiyor). TİKA da ülkede 2012’den bu yana sağlık ve eğitim alanında projeler yürütüyor. Ülkede yerleşik Türk nüfusu için belgelenmiş bir sayı bulunmadığından, topluluğu nicel bir büyüklükle değil; büyükelçilik, okullar ve giderek artan ticari temas üzerinden okumak daha doğru. Lomé limanı ve şehrin Batı Afrika ticaretindeki kavşak rolü, Türk iş insanları için bu kurumsal zeminin pratik bir uzantısını sunuyor.

Sonuç

Türkiye–Togo ilişkisi, 2021’de açılan bir kapıdan hızla genişleyen genç bir ortaklık.