Türkiye ve Tunus: Barbaros'tan serbest ticarete uzanan bir yakınlık

Akdeniz’in iki yakasındaki Türkiye ile Tunus, tarih boyunca birbirine yabancı kalmadı. Bugünkü ilişki de bu eski yakınlığın üzerine kuruldu: diplomatik temas, hava bağlantısı, serbest ticaret ve kültürel köprülerle örülü, sıcak ama bazı başlıklarda dengelenmeyi bekleyen bir ortaklık.

Diplomasi ve ziyaretler

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2017 Aralık’ında büyük bir iş insanı heyetiyle Tunus’u ziyaret etti ve savunma, ticaret ve çevre alanlarında anlaşmalar imzalandı. 2019’da ise bölgesel gelişmeler, özellikle Libya, gündemiyle yeniden Tunus’a gitti. Bu temaslar, iki ülke arasındaki ilişkiyi düzenli bir diyaloğa bağladı.

Hava köprüsü ve serbest ticaret

Türk Hava Yolları, İstanbul’dan başkent Tunus’un Kartaca Havalimanı’na doğrudan (aktarmasız) ve sık sefer düzenliyor; uçuş yaklaşık iki saat kırk beş dakika sürüyor ve hem iş hem de turizm trafiğini besliyor. 2026 tarifelerinde değişiklikler olabildiği için güncel sefer saatlerini ve ücretleri turkishairlines.com üzerinden doğrulamanızı öneririz. Ekonomik ilişkinin çerçevesini ise 2004’te imzalanıp 2005’te yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması belirliyor. Anlaşma, iki ülke arasındaki gümrük engellerini önemli ölçüde kaldırdı.

İki ülke arasında imzalanan bir serbest ticaret anlaşması, bir kapı açar; ama o kapıdan akan trafiğin iki yönlü olması, asıl başarıdır.

Kalkınma ve kültür

Türk kalkınma ajansı TİKA, Tunus’ta 2013’ten bu yana bir ofisle çalışıyor ve eğitim, sağlık, tarım ve kültürel miras alanlarında yüzlerce proje yürüttüğünü açıklıyor, el yazması ve eser restorasyonu da bunların arasında. Yunus Emre Enstitüsü ve Maarif Vakfı da Türkiye’nin kültür ve eğitim diplomasisinin parçası olarak Tunus’ta varlık gösteriyor.

Barbaros’un izi

İki ülke arasındaki tarihî bağın simgelerinden biri, Tunus’un kalbinde duruyor: 16. yüzyılda Tunus’u Osmanlı’ya bağlayan ünlü denizci Barbaros Hayreddin Paşa. Tunus Medinası’ndaki Hayreddin Sarayı gibi yapılar, bu ortak geçmişin canlı tanıkları.

Dengelenmeyi bekleyen ticaret

Bir noktayı dürüstçe yazmak gerekiyor: Tunuslu yetkililer, serbest ticaret anlaşmasının ticaret dengesini Türkiye lehine bozduğunu belirterek anlaşmanın gözden geçirilmesini gündeme getirdi. Bunu bir kriz değil, Tunus’un dile getirdiği bir politika tutumu olarak; ve çözümü, Türk yatırımlarının Tunus’ta istihdam ve üretim yaratmasında aramak gerekiyor. İki ülkenin de bu dengeyi düzeltmeye ilgi gösterdiğini eklemek, tabloyu tamamlıyor.

Tunus’taki Türk varlığı

Türkiye’nin Tunus’taki kurumsal varlığı, başkentte yoğunlaşıyor. Türkiye’nin Tunus’ta yerleşik bir büyükelçiliği bulunuyor. Eğitim ve kültür tarafında bu varlık somut: Yunus Emre Enstitüsü başkentte Türkçe kurslarıyla faaliyet gösteriyor ve Kartaca Üniversitesi ile yürütülen Türkçe öğretimi gibi iş birlikleri yapıyor; Türkiye Maarif Vakfı ise Tunus’ta bir uluslararası okul işletiyor; bu okulun öğrencilerinin önemli bir bölümü farklı ülkelerden geliyor. TİKA’nın 2013’ten bu yana sürdürdüğü kalkınma ve restorasyon projeleri de yazının önceki bölümünde anıldığı gibi bu varlığın parçası. İnşaat ve imalat alanında Türk firmalarının ülkede iş yaptığı biliniyor. Toplulukla ilgili vize, oturum ve diğer resmî konular için güncel bilgiyi Tunus Büyükelçiliği üzerinden teyit etmek doğru olur.

Sonuç

Türkiye–Tunus ilişkisi, tarihî yakınlık ile güncel ekonomik dengenin arasında, olgun bir zeminde ilerliyor. Tunus’un iç siyasetine dair tartışmalar bu çerçevenin dışında; gazetemiz, ülkeyi kendi gündeminin öznesi olarak görür ve iç meselelerde taraf olmaz.