Afrika'da marka ve patent: OAPI ve ARIPO sistemleri
İki bölgesel ofis, tek başvuruyla onlarca ülkede koruma sağlıyor.
Afrika’da marka ve patent koruması iki bölgesel sistem ve çok sayıda ulusal ofis üzerinden yürüyor. Doğru sistemi seçmek, maliyeti ve kapsamı birlikte belirler.
Bu yazı hukuki tavsiye vermez. Başvuru öncesinde bir marka vekiliyle çalışın; ücretler ve süreler değişebilir.
İki bölgesel sistem
Fransızca konuşan ülkelerin çoğu OAPI sistemine, İngilizce konuşan ülkelerin bir bölümü ARIPO sistemine bağlıdır. Kuzey Afrika ülkeleri kendi ulusal ofislerini kullanır.
Hedef pazar listenizi çıkarın ve her ülkenin hangi sisteme bağlı olduğunu işaretleyin. Başvuru stratejinizi bu haritaya göre kurun.
OAPI sisteminin mantığı
OAPI üyelerinde ulusal tescil yerine tek bir bölgesel tescil geçerlidir. Tek başvuru tüm üye ülkelerde koruma doğurur.
Bu, maliyet açısından belirgin bir avantajdır. Buna karşılık koruma bölünmez; tek tek ülke seçemezsiniz.
ARIPO sisteminin mantığı
ARIPO’da başvuru bölgesel yapılır ancak koruma seçilen ülkelerde doğar. Ülke seçimi başvuru sırasında yapılır.
Bazı üyelerde ulusal ofise ayrıca başvuru gerekebilir. Bu ayrıntıyı vekilinizle ülke bazında doğrulayın.
Ulusal ofisler
Bölgesel sistemlere bağlı olmayan ülkelerde ulusal başvuru gerekir. Nijerya, Mısır, Güney Afrika ve Etiyopya gibi büyük pazarlar bu gruptadır.
Bu ülkeler pazarınızda büyük paya sahipse ulusal başvuruyu önceliklendirin. Bölgesel sistem bunları kapsamaz.
Marka tescilinin zamanlaması
Tescili pazara girmeden önce yaptırın. Tescil edilmemiş bir marka üçüncü kişiler tarafından tescil ettirilebilir.
Distribütörünüzün markanızı kendi adına tescil ettirmesi sık karşılaşılan bir sorundur. Sözleşmeye bunu yasaklayan bir madde koyun.
Sınıf seçimi
Marka başvurusunda ürün ve hizmet sınıfları seçilir. Dar seçim maliyeti düşürür ancak korumayı zayıflatır.
Mevcut ürün gamınızın yanında iki yıllık genişleme planınızı da gözetin. Sonradan sınıf eklemek yeni başvuru demektir.
Kullanım şartı
Pek çok ülkede tescilli marka belirli bir süre kullanılmazsa iptal talebine açık hale gelir. Süre ülkeye göre değişir.
Kullanım kanıtlarını düzenli arşivleyin. Fatura, ambalaj görseli ve reklam kaydı bu kanıtın parçasıdır.
Patent ve faydalı model
Patent koruması da bölgesel sistemler üzerinden alınabilir. Yıllık koruma harçlarının ödenmemesi hak kaybına yol açar.
Harç takvimini kurumsal bir hatırlatma sistemine bağlayın. Vekilinizden yıllık takvim isteyin.
Taklit ve gümrükte önlem
Bazı ülkelerde marka sahipleri gümrükte kayıt yaptırarak taklit ürünlerin girişini engelleyebilir. Uygulama ülkeye göre değişir.
Bu imkânı hedef pazarlarınızda araştırın. Kayıt, taklitle mücadelede en pratik araçlardan biridir.
Başvuru kontrol listesi
- Hedef ülkeleri sisteme göre haritaladım.
- Bölgesel ve ulusal başvuru gereklerini ayırdım.
- Tescili pazara girişten önce başlattım.
- Sınıf seçimini genişleme planıma göre yaptım.
- Kullanım kanıtı arşivi kurdum.
- Harç takvimini hatırlatma sistemine bağladım.
Kuruluş adımları için Afrika’da şirket kurma yazımıza, bölgesel hukuk için OHADA ortak ticaret hukuku rehberimize bakın. Ortak seçimi iş ortağı durum tespiti rehberimizde.
Sık sorulan sorular
OAPI ve ARIPO arasındaki fark ne?
OAPI üyelerinde ulusal tescil yerine tek bir bölgesel tescil geçerlidir. ARIPO’da başvuru bölgesel yapılır ancak koruma seçilen ülkelerde doğar.
Marka tescilini ne zaman yaptırmalı?
Pazara girmeden önce. Tescil edilmemiş bir marka üçüncü kişiler tarafından tescil ettirilebilir.
