Türkiye ile Afrika ülkeleri arasında çifte vergilendirme anlaşmaları

Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, sınır ötesi faaliyette vergi yükünü belirleyen en pratik araçlardan biri. Türkiye, Afrika ülkeleriyle bu ağı genişletmeyi sürdürüyor.

Bu yazı vergi tavsiyesi vermez. Anlaşma metinleri ve yürürlük durumları değişebilir; işlem öncesinde bir vergi danışmanıyla çalışın.

Anlaşmanın işlevi

Anlaşma, aynı gelirin iki ülkede birden vergilendirilmesini önler. Stopaj oranlarına üst sınır getirir.

Bu üst sınır, temettü, faiz, gayrimaddi hak bedeli ve bazı hizmet gelirlerinde uygulanır. Oranlar anlaşmadan anlaşmaya değişir.

Yürürlük kontrolü

İmzalanmış her anlaşma yürürlükte olmayabilir. Onay ve yürürlük tarihleri farklıdır.

Anlaşmanın yürürlük durumunu işlem öncesinde resmî kaynaktan doğrulayın. Yürürlükte olmayan bir anlaşmaya dayanarak oran uygulamayın.

Mukimlik belgesi

Anlaşmadan yararlanmak için mukimlik belgesi gerekir. Belge, gelirin elde edildiği ülkeye sunulur.

Belgeyi ödeme öncesinde temin edin. Sonradan sunulan belge, fazla kesilen verginin iadesini uzun bir sürece bağlar.

İş yeri kavramı

Anlaşmalar, hangi durumda bir ülkede vergilendirilebilir bir iş yeri oluştuğunu tanımlar. İnşaat şantiyeleri için süre eşiği bulunur.

Proje sürenizi bu eşiğe göre değerlendirin. Eşiğin aşılması, o ülkede kurumlar vergisi mükellefiyeti doğurur.

Hizmet gelirleri

Teknik hizmet, danışmanlık ve yönetim ücretlerinin vergilendirilmesi anlaşmalarda farklı düzenlenir. Bazı anlaşmalar özel bir madde içerir.

Sözleşmenizde hizmet bedelini ayrı kalemlendirin. Karma sözleşmeler vergi tartışmasına açık olur.

Temettü ve kâr transferi

Temettü stopajına anlaşmayla üst sınır getirilebilir. Oran, ortaklık payına göre değişebilir.

Ortaklık yapınızı bu oranları gözeterek kurgulayın. Yapının gerçek faaliyete dayanması esastır.

Gayrimaddi hak bedelleri

Marka, lisans ve yazılım bedelleri gayrimaddi hak geliri sayılabilir. Stopaj oranı anlaşmada tanımlıdır.

Sözleşmede bedelin niteliğini açık yazın. Nitelik belirsizliği en yüksek oranın uygulanmasına yol açar.

Yatırımların karşılıklı korunması

Vergi anlaşmalarının yanında yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması anlaşmaları da bulunur. Bu iki ağ farklıdır.

Yatırım kararında iki ağı birlikte inceleyin. Koruma anlaşması, uyuşmazlıkta ayrı bir dayanak sunar.

Belge ve kayıt düzeni

Anlaşma uygulaması belgeye dayanır. Mukimlik belgesi, sözleşme ve ödeme kayıtları birlikte saklanmalıdır.

Bu dosyayı ülke bazında ayrı tutun. Denetimde ilk istenen belge budur.

Uygulama kontrol listesi

• Anlaşmanın yürürlük durumunu doğruladım.
• Mukimlik belgesini ödeme öncesinde aldım.
• Proje süresini iş yeri eşiğine göre değerlendirdim.
• Hizmet bedelini sözleşmede ayrı kalemlendirdim.
• Stopaj oranlarını ortaklık yapısına yansıttım.
• Belge dosyasını ülke bazında ayırdım.

Transfer fiyatlandırması

İlişkili şirketler arasındaki mal ve hizmet işlemleri emsallere uygunluk ilkesine tabidir. Pek çok ülke belgelendirme yükümlülüğü getirir.

Transfer fiyatlandırması dosyanızı yıllık olarak hazırlayın. Grup içi hizmet bedellerini fayda testiyle destekleyin.

Vergi denetimi ve itiraz

Denetimlerde anlaşma hükümlerinin yorumu tartışma konusu olabilir. Bu durumda idari itiraz ve karşılıklı anlaşma usulü devreye girer.

Karşılıklı anlaşma usulünün süresi uzundur. Başvuru koşullarını ve süresini anlaşma metninden öğrenin.

Kuruluş adımları için Afrika’da şirket kurma yazımıza, diplomasi çerçevesi için Türkiye Afrika diplomasi ağı dosyamıza bakın. Uyuşmazlık kurgusu tahkim rehberimizde.