Türkiye ve Burkina Faso: Sahel'in zorlu coğrafyasında bir bağ

Burkina Faso’yu bugün anlatmak, Sahel’in en zorlu coğrafyalarından birinde, ağır bir dönemden geçen bir ülkeyi anlatmaktır. Türkiye ile ilişkisini de bu gerçekliği görmezden gelmeden, ama ülkeyi yalnızca krizleriyle tanımlamadan ele almak gerekiyor. Bu yazı hiçbir tarafı desteklemez; olguları kaynaklarına atfederek aktarır.

Diplomasinin zemini

Türkiye, Ouagadougou Büyükelçiliği’ni 2012’de açtı; Burkina Faso da 2014’te Ankara’da bir büyükelçilik kurdu. İki ülke arasında bir Karma İşbirliği Komisyonu mekanizması işliyor ve son yıllarda bakan yardımcısı düzeyinde temaslarla yeni mutabakatlar imzalandı. Zorlu döneme rağmen kurumsal bağ sürdürülmeye çalışılıyor.

Ouagadougou’ya inen hat

Türk Hava Yolları, başkent Ouagadougou’ya 2012’den bu yana sefer yapıyor; bu hat, ülkeyi İstanbul üzerinden dünyaya bağlayan önemli bir köprü. İki ülke arasındaki ticaret hacmi ise mütevazı ve yıldan yıla değişken; rakamları kaynağa göre farklılık gösterdiği için yaklaşık okumak gerekir.

Eğitimde bir adım

İlişkinin en somut halkalarından biri eğitimde. Burkina Faso, Gülen hareketiyle — Ankara’nın FETÖ olarak nitelediği yapıyla — bağlantılı okulları 2024’te Türkiye Maarif Vakfı’na devretme kararı aldı; Ouagadougou ve Bobo-Dioulasso’daki kampüsler bu kapsamda Maarif’e geçti. Nitelemenin Türk devletine ait olduğunu belirtmek, dengeli bir aktarım için gerekli. TİKA ve Türk Kızılay’ın da ülkede insani ve kalkınma projeleri yürüttüğü belirtiliyor.

Zorlu coğrafyalarda eğitim, çoğu zaman bir ülkenin geleceğe uzanan en sağlam köprüsüdür.

Hassas tablo: tarafsız kalmak

Burkina Faso’nun içinden geçtiği dönemi aktarırken büyük bir dikkat gerekiyor. Ülke, 2022’de iki askerî darbe yaşadı ve bir geçiş döneminde, askerî liderliğindeki bir yönetimle idare ediliyor. Ülkede ağır bir cihatçı şiddet sorunu var; bu, büyük bir insani kriz ve kitlesel yerinden edilmeye yol açtı. Burkina Faso, Fransa ile bağlarını geriletti, Rusya ile yakınlaştı ve komşuları Mali ile Nijer’le birlikte ECOWAS’tan ayrılıp Sahel Devletleri İttifakı’nı (AES) kurdu. Savunma alanında ülkenin Türk yapımı insansız hava araçları edindiğine dair haberler de var.

Gazetemizin tutumu nettir: bütün bunları kaynaklarına atfederek, hiçbir aktörün yanında ya da karşısında durmadan aktarmak; savunma temaslarını abartmadan, “bildirilen” düzeyinde anmak ve odağı insani-kalkınma iş birliğinde tutmak.

Sonuç

Türkiye–Burkina Faso ilişkisi, zorlu bir dönemin içinden geçerek sürmeye çalışan bir bağ. Bir sonraki yazımızda Burkina Faso’nun zengin kültürünü — sineması, el sanatları ve insanının dayanıklılığını — saygıyla ele alacağız.