Türkiye ve Madagaskar: Hint Okyanusu'ndaki 'sekizinci kıta'ya açılan bağ

Afrika’nın güneydoğu kıyısının açığında, Hint Okyanusu’nda uzanan Madagaskar, dünyanın en sıra dışı yerlerinden biri. Milyonlarca yıl önce anakaradan ayrılan bu dev ada, kendine özgü bir doğa ve kültür geliştirdi; öyle ki çoğu zaman “sekizinci kıta” diye anılır. Türkiye ile arasındaki ilişki mütevazı; ama son on yılda kararlı biçimde örülüyor.

Diplomasinin kuruluşu

Türkiye, Antananarivo Büyükelçiliği’ni 2010’da açtı. İlişkiye asıl ivmeyi, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 24–25 Ocak 2017’deki ziyareti kazandırdı; yanında bakanlar ve 150’den fazla iş insanından oluşan bir heyetle gerçekleşen bu ziyaret, iki ülke arasındaki ekonomik ve diplomatik bağı somutlaştırdı.

Mauritius aktarmalı bir hat

Türk Hava Yolları, Antananarivo’ya — Mauritius aktarmalı — sefer yapıyor; bu bağlantı, adayı İstanbul üzerinden dünyaya bağlıyor. İki ülke arasındaki ticaret henüz mütevazı: Türkiye demir-çelik, değirmencilik ürünleri, makine ve elektrikli ürünler ihraç ediyor. Hacim birkaç on milyon dolar düzeyinde anılıyor; rakamları yaklaşık okumak gerekir.

Vanilyanın ülkesi

Madagaskar’ın dünyaya en bilinen armağanı, mutfaklardadır: ada, dünya vanilya üretiminin büyük çoğunluğunu (yaklaşık yüzde 80’ini) tek başına karşılıyor. Karanfil, kahve ve kakao da ülkenin önemli tarım ürünleri arasında. Bu zenginlik, iki ülke arasında doğal bir ticaret zemini sunuyor; Türk gıda ve baharat sektörü için Madagaskar, kaliteli bir kaynak olabilir.

Bir tatlının içindeki vanilya, çoğu zaman binlerce kilometre öteden, Madagaskar’ın bir çiftliğinden gelir.

Eğitim ve kültür

Türkiye Maarif Vakfı, ülkede 2018 dolaylarında faaliyetlerine başladı; TİKA ve Türkiye burslarının da ülkede varlık gösterdiği belirtiliyor. Bu kurumsal bağlar, ilişkiyi resmî anlaşmaların ötesine taşıyıp gündelik hayata bağlıyor.

Eşsiz bir kimliğe saygı

Madagaskar’ı anlatırken bir inceliğe dikkat etmek gerekiyor: ada halkının kökleri, hem Güneydoğu Asya’dan (Austronezya, Borneo) hem de Doğu Afrika’dan gelir; bu eşsiz harman, Malagasy halkını ne tümüyle “Afrikalı” ne de “Asyalı” kılar — kendine özgü bir Hint Okyanusu medeniyetidir. Ülkeyi kıtaya dair genel anlatılara sıkıştırmak değil, bu özgün kimliğiyle anmak; hem doğru hem saygılı olan.

Sonuç

Türkiye–Madagaskar ilişkisi, “sekizinci kıta”ya açılan, mütevazı ama büyüyen bir bağ. Bir sonraki yazımızda bu adanın eşsiz doğasını — vahşi yaşamından baobaplarına — saygıyla ele alacağız.