Türkiye ve Mısır: Kopuştan barışmaya, bir ilişkinin yeniden doğuşu

İki ülke arasındaki ilişkiler bazen düz bir çizgide ilerlemez; iner, çıkar, kopar ve yeniden kurulur. Türkiye ile Mısır arasındaki bağ, son on beş yılda bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu: derin bir tarihî yakınlık, ardından sert bir kopuş ve nihayet dikkatli bir barışma.

Kopuşun on yılı

İlişkiler, 2013’te Mısır’da Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin görevden alınmasının ardından gerildi. İki ülke büyükelçilerini geri çekti ve diplomatik temas asgariye indi. Bu dönemi anlatırken gazetemizin tavrı nettir: olayları tarafsız biçimde, dönemin koşullarına atıfla aktarmak; ve iki hükümetin de geride bırakmayı seçtiği bu tartışmayı yeniden alevlendirmemek.

Yeniden açılan sayfa

Buzlar 2021’de başlayan keşif görüşmeleriyle çözülmeye başladı. Dönüm noktalarından biri, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Sisi’nin Kasım 2022’de Katar’da bir araya gelmesiydi. 2023’te iki ülke büyükelçilerini yeniden atadı. 14 Şubat 2024’te Erdoğan’ın on yılı aşkın aradan sonra Kahire’yi ziyaret etmesiyle taraflar “yeni bir sayfa” ilan etti ve bir Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi kurdu. Eylül 2024’te ise Sisi Ankara’ya gelerek bu konseyin ilk toplantısına başkanlık etti ve onlarca anlaşma imzalandı.

Diplomaside asıl ustalık, kopmayı değil; koptuktan sonra yeniden bağ kurabilmeyi başarmaktır.

Asırlara dayanan zemin

Bu barışmanın kolay olmasının bir nedeni, ilişkinin yüzyıllara dayanan zeminiydi. Mısır, 16. yüzyılın başından 20. yüzyıla kadar Osmanlı dünyasının parçası oldu; iki halk arasında dil, mimari ve kültürde derin izler bıraktı. Bu ortak miras, siyasetin gerginleştiği dönemlerde bile tümüyle kaybolmayan bir yakınlık sağladı.

Açık kalan başlıklar

Barışma, bütün farklılıkların ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları ve enerji konusunda iki ülke geçmişte farklı saflarda yer aldı; bu başlık hâlâ diplomatik müzakere konusu. Libya’da da taraflar geçmişte farklı aktörleri destekledi. Bunları “çözülmüş” değil, “daha sakin biçimde yönetilen” konular olarak okumak gerçeğe daha uygun.

Sonuç

Türkiye–Mısır ilişkisi, bir kopuşun ardından yeniden kurulan ender bağlardan biri. İki bölgesel gücün barışması, yalnızca kendileri için değil, Doğu Akdeniz ve Afrika için de önemli. Bir sonraki yazımızda iki ülke arasındaki ticareti ve Mısır’daki Türk yatırımlarını ele alacağız.