Türkiye ve Kenya: Doğu Afrika'nın merkezinde büyüyen bir ortaklık

Doğu Afrika’yı bir saat kadranına benzetirsek, Kenya ibrenin merkezinde durur: bölgenin en büyük ekonomilerinden biri, Mombasa limanıyla iç bölgelerin denize açılan kapısı, Nairobi’siyle uluslararası kurumların ve havayollarının bir aktarma merkezi. Türkiye ile Kenya arasındaki ilişki de bu merkezî konumun üzerine kuruldu; gösterişten çok süreklilikle ilerleyen, olgun bir ortaklık.

Köklü bir diplomasi

İlişkinin diplomatik zemini eskiye dayanıyor. Türkiye’nin Nairobi Büyükelçiliği 1968’de açıldı; Kenya da Ankara’daki büyükelçiliğini 2012’de kurdu. Son dönemde temas üst düzeye taşındı: Kenya Cumhurbaşkanı 2014’te Türkiye’yi, Cumhurbaşkanı Erdoğan 2016’da Kenya’yı ziyaret etti. Bu karşılıklı ziyaretler, ilişkiye ticaret, eğitim ve güvenlik gibi başlıklarda yeni anlaşmalar kazandırdı.

Gökyüzündeki günlük bağ

Türk Hava Yolları, İstanbul–Nairobi hattında 2012’den bu yana sefer yapıyor; bu hat, Kenya’yı İstanbul üzerinden dünyanın geri kalanına bağlayan kalıcı bir köprü oldu. Sahil kenti Mombasa’ya yapılan seferler ise pandemi döneminde durduktan sonra 2025 sonunda yeniden açıldı. Hava bağlantısı, hem turizmi hem de iki ülke arasındaki iş trafiğini besleyen önemli bir damar.

Bir havayolu hattı, çoğu zaman iki ülke arasındaki ilişkinin sıcaklığını gösteren en sade termometredir.

Kalkınma ve savunmada iş birliği

Türk kalkınma ajansı TİKA, 2012’den bu yana Nairobi’de bir ofisle çalışıyor ve sağlık, tarım, hayvancılık ve eğitim alanlarında çok sayıda proje yürüttüğünü açıklıyor. Türkiye bursları da Kenyalı öğrenciler arasında yoğun ilgi görüyor; her yıl çok sayıda genç bu burslarla Türkiye’de eğitim alıyor.

Son yıllarda savunma sanayisi de gündeme geldi: iki ülke 2023’te bir savunma sanayisi iş birliği anlaşması imzaladı ve Kenya, Türk yapımı insansız hava araçları tedarik etti. Bu ilişkiyi, bölgedeki başka ülkelerle yürütülen operasyonlardan ayrı; bir tedarik ve eğitim iş birliği olarak okumak doğru olur.

Hassas bir başlık

İki ülke arasında çözülmeyi bekleyen bir konu da var: Türkiye, Kenya’da faaliyet gösteren ve Gülen hareketiyle — Ankara’nın FETÖ olarak nitelediği yapıyla — bağlantılı olduğunu belirttiği okulların kapatılmasını ya da Maarif Vakfı’na devrini talep etti. Kenya bu okulları faaliyette tuttu. Bu, taraflar arasında süren, henüz sonuçlanmamış bir talep; ve nitelemelerin Türk devletine ait olduğunu belirtmek, dengeli bir aktarım için gerekli.

Sonuç

Türkiye–Kenya ilişkisi, büyük krizlerden uzak, istikrarlı biçimde derinleşen bir bağ. Bir sonraki yazımızda iki ülke arasındaki ticareti ve Mombasa hattının lojistik önemini daha yakından ele alacağız.